Zjawisko wrażliwości dermooptyczej

Praca dyplomowa, autor: Renata Rzeszutek


Spis treści:

Definicja

Teorie i hipotezy - działanie fizjologiczne

Teorie i hipotezy - właściwości fizyczne

Fenomeny dermooptyki

Nietypowe eksperymenty

Zjawiska związane z widzeniem skórnym

Odczuwanie wrażeń dermooptycznych

Czynniki wpływające na odbiór zjawiska dermooptycznego

Ćwiczenia praktyczne

Doświadczenia własne

Zakończenie

Bibliografia



Odczuwanie wrażeń dermooptycznych

Wrażenia płynące z odczuwania zjawiska dermooptycznego obserwowane wśród różnych grup osób poddanych badaniom, można by podzielić na kilka rodzajów, w zależności od charakteru odbieranych bodźców. Należy zaznaczyć, że w ramach każdego z wyodrębnionych rodzajów, wrażenia te wykazują znaczne podobieństwo i powtarzalność u różnych osób. Do najczęściej rozróżnianych rodzajów należą odczucia o charakterze temperaturowym. Polegają one u jednych badanych na umiejętności określania, który kolor jest cieplejszy, a który zimniejszy, u innych zaś pozwalają na precyzyjne ustalenie kolejności całej gamy barw według odczuwanej minimalnej różnicy temperatury .

Niezależnie od wrażeń termicznych, wielu badanych odbierało wyraźne doznania czuciowe. Polegały one na lekkim kłuciu w dłoniach, poczuciu naciskania na powierzchnię skóry lub odczuwaniu powiewu powietrza pomiędzy badanym testem a dłonią rozpoznającego. Innym rodzajem odbieranych wrażeń jest rozróżnianie konsystencji barw. Wielu badanych określa je jako lepkie, szorstkie, twarde, gładkie czy śliskie. Jednocześnie dodatkowo stopniując je przez bardziej, najbardziej lub mniej czy też najmniej. W ten sposób możliwe jest nawet ustalenie kolejności ułożenia kolorów. Zdarza się, że do określenia jednej barwy używane są nawet dwa rodzaje odbieranych odczuć, np. kolor pomarańczowy jest twardy i szorstki, a kolor żółty jest śliski ale niezupełnie gładki. Szczególnie mocno obierane jest odczucie szorstkości koloru i podkreślanie jego właściwości hamujących, działających na przesuwającą się nad nim dłoń. Kolor fioletowy działa silniej hamująco, niż szorstki pomarańczowy, ale najsilniej hamuje czerń ( jednocześnie wydaje się najbardziej lepka).

Specyficzny i dość rzadko spotykany odbiór wrażeń dermooptycznych przejawia się u badanego odczuwaniem powierzchni barwnej jako wzorów, na przykład kropek, krzyżyków, linii prostych lub falistych. Jednocześnie towarzyszy mu wyobrażenie wzrokowe koloru odpowiadającego określonej fakturze barwy (jako wynik skojarzenia utrwalonego ćwiczeniami). Oddzielnie należy potraktować zjawisko odczuwania przez badającego wypukłości rozpoznawanych figur geometrycznych czy liter ułożonych pod szkłem. Niektórzy określają wtedy czerń jako "cienką", a biel jako "grubą". Z kolei umieszczone pod szybą druciki lub cienkie patyczki odbierają jako wyraźne wypukłości szkła.

Również w przypadku odbierania wrażeń dermooptycznych na odległość i bez kontaktu dotykowego mogą zachodzić wszystkie z pośród wymienionych powyżej odczuć. Odbierane one są niezależnie od tego jaki został zastosowany rodzaj przegrody między testem a osobą badaną (czy była to szyba, papier, folia a nawet metal ), czy też rozpoznawanie zachodziło na odległość bez dotykania przedmiotu.

Interesujących wyników dostarczyły doświadczenia, w których przedmiotem badania było rozpoznawanie kolorów światła. Osoby umieszczone w ciemnym pokoju rozpoznawały bezbłędnie barwę światła emitowaną przez zapalane na zmianę żarówki o określonych kolorach (niebieskim, żółtym, białym, czerwonym i zielonym). Przy czym kolory ciepłe były postrzegane jako migoczące Inne doświadczenia, w których osoby badane zamykano w pomieszczeniu oświetlonym kolorowym światłem, ujawniły całą gamę nowych, nieznanych jeszcze odczuć. Okazało się, że sposoby odczuwania barw za pomocą zjawiska wrażliwości dermooptycznej przejawiają niezwykłe podobieństwo do synestezji. Jest to tak zwane "jednoczesne postrzeganie", to znaczy, że przy bodźcu działającym na jeden zmysł mogą wystąpić wrażenia zmysłowe różnego typu, na przykład pod wpływem określonych dźwięków pojawiają się nie tylko doznania słuchowe, lecz także uczucia ciepła, zimna, wizje barw lub obrazów. Zjawisko to było często wykorzystywane w symbolistycznej metaforyce poetyckiej na przykład jako "widzenie muzyki", czy "słyszenie" zapachów. Tymczasem okazuje się, że osoby poddane badaniu w czasie gdy przebywały w pomieszczeniu, którego ściany zmieniały kolor poprzez oświetlanie ich na zmianę światłem o różnych barwach, odnosiły podobne wrażenia jak w "jednoczesnym postrzeganiu". Mianowicie kolor ciemnozielononiebieski odbierały jako odczucie "rozproszonego oddźwięku w chłodnej przestrzeni", a kolor czerwonołososiowy sprawiał wrażenie "ciepłej, małej przestrzeni z aksamitnym dźwiękiem". Ponadto okazało się, że zjawisko to nie było odosobnione. Podobne odczucia miało przy kolorze niebieskim 60 % badanych, a przy kolorze czerwonym 50 %. Podobny sposób odczuwania wrażeń dermooptycznych ujawnił się podczas eksperymentu z rozpoznawaniem przedmiotów na odległość. Osoba badana nie dość, że potrafiła wykryć, który z pięciu użytych w doświadczeniu przedmiotów znajdował się przed jej twarzą, ale odbierała wrażenie metalicznego smaku ( przedmiotem rozpoznawanym były nożyczki).

Jak widać odczucia odbierane podczas widzenia skórnego są bardzo różnorodne. Opisanie ich słowami jest niezmiernie trudne, a często przekracza możliwości badanego. Szczególnie gdy jest to osoba niewidoma od urodzenia i trudno jej porównać odczuwane wrażenia z wyobrażeniem czegoś, czego nigdy nie widziała. Zapewne każdy z nas, doskonale widzących barwy wzrokiem, miałby problem z opisaniem co widzi patrząc na kolor.









Praca chroniona prawami autorskimi


| Linki | Współpraca |
| Copyright by Gabinet Jaspis | Powered by lh.pl | Design & Code by Shil |